სამშვილდე

 

dscf9640

 

«არს ციხე ორბეთი, აწ წოდებული სამშჳლდე. აღაშენა ქართლოს, და პირველმან მეფემან ფარნაოზ ჰყო საერისთოდ და ქალაქი. არამედ იყო მეფის სჳმონისამდე ქალაქი. არს ფრიად მაგარი, სამჴრით უდის ქცია, ჩდილოთ უდის ჭივჭივა; საშორისსაზედა არს გარდავლებული ჴრამით ჴრამამდე ზღუდე განიერი და მაღალი. კუალად გარე მის ქალაქისა ზღუდე გარდავლებული, ეგრეთვე დიდროვანითა ლოდითა. ციხესა შინა აღაშენა ეკლესია გუმბათიანი მეფემან მირდატ, შემუსრა ლანგ-თემურ, მერმე ოსმალთა. ზაფხულ არს ცხელი, ზამთარ ცივი, არამედ მშუენი და კეთილ-ჰაოვანი.»

ვახუშტი ბაგრატიონი, «აღწერა აწინდელისა ქართლისა»

 

«ხოლო ვიდრე ამა ჟამადმდე ქალაქი ტფილისი, რუსთავი და სომხითი და ყოველი სამშჳლდე და აგარანი თურქთა ჰქონდეს. ხოლო თრიალეთი და კლდე-კარნი ჰქონდეს. თევდორეს, ჭყონდიდელისა დის-წულსა, კაცსა გონიერსა და დიდად მყოფსა. რამეთუ რა მეფე გარდავიდის აფხაზეთად, უმცრორე ეშინოდის თურქთა და მათთა ციხოვანთა. მას ჟამსა მეფე გარდავიდა იმერეთს; და შეკრბეს გიორგი ჭყონდიდელსა და მწიგნობართ-უხუცესსა წინაშე თევდორე, აბულეთი და ივანე ორბელი და სიმარჯჳთ მოიპარეს სამშჳლდე.»

დავით აღმაშენებლის ისტორიკოსი, «ცხოვრება მეფეთ-მეფისა დავითისი»

მესხეთი, შემოდგომა, მზე – ფოტო/ფოტოები#8

რკონის და თუშეთის შემოდგომის სერიების შემდეგ……

ეს ფოტოები წლევანდელი შემოდგომისაა, მესხეთში გადაღებული. ურაველის ხეობა, შორეთი, მტკვრის ხეობა…

ბუნება საოცარი მხატვარია, და როდესაც მხატვარმა იცის საქმე……

😉

თუშეთი, შემოდგომა, ნისლი – ფოტო/ფოტოები#7

 

ეს თუშეთის წლევანდელი ფოტოებია. ამ წასვლამდე, ბოლოს 2 წლის წინ გახლდით. ივნისი, ივლისი, აგვისტო, სექტემბერი — ყველა პერიოდში ვყოფილვარ, მაგრამ ასეთი საოცარი ფერები არ მახსოვს. მითუმეტეს, რომ მთის წვერებსა თუ ფერდობებზე გემრიელადაც ჩამოთოვა. აბანოს უღელტეხილზე კი საერთოდ ზამთარი დაჰპატრონებოდა ყველაფერს ცივი, თოვლიანი და ქარიანი.

სვანეთი, შხარა, ლამარია – ფოტო#6

გავაგრძელებ სვანეთის სერიას და ზამთრის სვანეთიდან უშგულისაკენ გავაპარებ მზერას. ულამაზესი ადგილია, ულამაზესი სოფლები. ჩემთვის აქაურობა ამ სურათთან, ამ ხედთან ასოცირდება, ლამარიას სალოცავი და საქართველოს უმაღლესი მწვერვალი შხარა. მუდმივად თოვლით დაფარული მთის ფერდობი IX-X საუკუნის ბაზილიკის და კოშკის ფონად. მართალია ხშირად გაეხვევა ხოლმე ეს ფერდობი ღრუბლებში თუ ნისლში, მაგრამ ესეც სხვანაირ იდუმალებას და მისტიურობას მატებს ამ ხედს.

DSCF9923
ლამარია და შხარა, უშგული, სვანეთი

სვანეთი, ზამთარი, თოვლი – ფოტო#5

რა ხანია არც არაფერი გამომიქვეყნებია, მითუმეტეს არც დამიწერია. არაა სამაგისო დრო. რამდენიმე სურათს მაინც ავტვირთავ დროდადრო მოკლე კომენტარებით. და ამ მოკლე სერიის ნაწილს სვანეთს დავუთმობ.

მოკლედ, რომ ვთქვა სვანეთი სხვა განზომილებაა, სულ სხვა სამყარო, სამყარო რასაც ვერ შეადარებ ვერაფერს. ალბათ ყველამ უნდა ნახოს. თუმცა ამჟამად სხვა რამე მინდა ავღნიშნო: შეიძლება სვანეთი ათჯერ ნახო, ასჯერ ან ათასჯერ, მაგრამ ერთხელ მაინც უნდა მოახერხო ეს ზამთარში. იმიტომ, რომ თეთრად შემოსილი, თოვლის საბან გადაფარებული, უზარმაზარი მთები, მათ შორის შავ-ლურჯ ზოლად მდინარეებით  დასერილი ხეობები, უცნაური ფერის ტყესავით თოვლიდან ამოზრდილი კოშკები, დედამიწაზე სხვაგან არსადაა ერთად ასეთი ღვთაებრივი გემოვნებით თავმოყრილი.

DSCF3728
მესტია, 2014 წლის ზამთარი
ჯანღის ველი

«ქალის ციხე», როგორც ასეთი…

რამდენიმე წლის წინ ერთი პოსტი გამოვაქვეყნე, რომელიც საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე არსებულ უცნობ ძეგლს შეეხებოდა. მის შესახებ გადმოცემით ვიცოდი. გარდა იმისა, რომ ზუსტი ადგილმდებარეობა გაურკვეველი იყო, ინფორმაციაც თითქმის არ არსებობდა. მაშინ სურვილი გამოვთქვი: მოგვეძებნა ეს ციხე, უფრო სწორედ რაც მისგან დარჩა. ამის შემდეგ მე და ჩემი მეგობრები აქეთ ორჯერ ვიყავით და მეორე ცდაზე მივაგენით კიდეც. ამაზე აღარ დამიწერია. რამდენიმე დღის წინ ჩემი ძველი სურვილი ფეისბუქის საშუალებით გავაზიარე და რადგან ინტერესი დიდი აღმოჩნდა იმ აღწერას შემოგთავაზებთ რაც ხელთ მაქვს.

მოკლედ, შევეცადე რაღაც ინფორმაცია მომეპოვებინა. ერთი რაც ყველაზე საგულისხმო იყო: სავარაუდოდ აქ უნდა ყოფილიყო ქართველ მეფეთა ცივის საზაფხულო რეზიდენცია. “მტრობა აღუჩნდათ და წახდნენ” (ე. ი. დასუსტდნენ), მაშინო, გვაუწყებს წყარო, “რა დრო დაიცა გიორგიმ ჰერ-კახთა და სომხითის ერისთავნი, რომლებიც ჩინგიზთ მიუდგნენ, კახეთს ცივზე მოაწივა და ამოსწყვიტა”.

გიორგი_V_ბრწყინვალე

საქართველოს ისტორიაში, ეს ცნობილი ფაქტი ერთერთი ყველაზე რადიკალური სადამსჯელო მოქმედებაა, რომელიც მაშინდელმა მეფემ გიორგი ბრწყინვალემ განახორციელა. ფაქტი ფაქტად, თუმცა ლოგიკურია ვიფიქროთ, რომ შეუძლებელია მეფეს დარბაზობა მოეწყო ღია ცის ქვეშ და იქ დაებარებინა, მაშინდელი დროის საქართველოში ყველაზე გავლენიანი პირები. ასევე ლოგიკურია ვიფიქროთ ისიც, რომ ამისათვის საკმაოდ დიდი ნაგებობა უნდა არსებულიყო. ამ დროისათვის ყველაზე ცნობილი ნაგებობა, რომელიც ახლომახლოს მდებარეობს მანავის ციხეა, მაგრამ მაშინ არ იქნებოდა ხაზი გასმული იმისათვის რომ „კახეთს ცივზე მოაწივა“. მოგეხსენებათ ცივ-გომბორის ქედის ყველაზე მაღალი წერტილი მთა ცივია (1991 მ), მაგრამ მსგავსი ნაგებობა იქ ნამდვილად არ არსებობს. სამაგიეროდ არსებობს მეორე მთა, მანავის ცივი (1681 მ), რომელიც სოფელ მანავის ჩრდილოეთით დაახლოებით 8-10 კმ-ში მდებარეობს. ტოპოზე ძებნისას ერთერთ ადგილს სახელად ქალის ციხე ერქვა, თუმცა იქ ძებნა გამოირიცხა თავიდანვე რადგან სხვადასხვა წყაროებზე დაყრდნობით გავარკვიეთ, რომ იქ მსგავსი არაფერი იქნებოდა (ის ადგილი ხვდება მარიამჯვარის ნაკრძალის ტერიტორიაზე და იქ მსგავსი ნაგებობა ნამდვილად არაა).

ვიდრე უშუალად ძებნას დავიწყებდით საჯარო ბიბლიოთეკა მოვინახულე და იქ ადრეულ წლებში გამოცემული ადგილობრივი გაზეთის ერთ საინტერესო სტატიას მივაგენი. აღნიშნულის შემდეგ უფრო დარწმუნებით გადავწყვიტეთ, რომ სოფლების მანავის და თოხლიაურის ჩრდილოეთით უნდა გვეძებნა.ჩემს მიერ შედგენილი მცირე რუკა

პირველ ჯერზე სადღაც 25-30 კმ ვიარეთ, ადგილობრივებთან კითხვით, მიახლოებითი გზის აღმოჩენით სოფელ თოხლიაურიდან ხევს ავყევით და თურმე ციხეს ქვევიდანაც მივადექით, მაგრამ ისეთი მდებარეობა აქვს ვერც დავინახეთ და ხევიდან მისვლა შეუძლებელი იყო, როდესაც შემოვლითი გზა მოვძებნეთ გზიდან დავინახეთ ძალიან შორს და ძალიან ცუდად ჩანდა ჯერ კიდევ გაუფოთლავ ტყეში. იმ დღეს უკვე შეუძლებელი იყო იქ მისვლა მიუხედავად მცდელობისა, თუმცა ამ ჯერზე უკვე ზუსტად ვიცოდით რა გზით უნდა გვევლო.

ScreenCapture
GPS მონაცემები

მომდევნო ჯერზე ისევ სოფელ თოხლიაურიდან დავიწყეთ სვლა, ტყის სამანქანო გზას ავყევით ნასოფლარ თარაქისაკენ და შემდეგ აქედან მანავის ცივისკენ ავკრიფეთ სიმაღლე. ამ წერტილს რომ მივაღწიეთ 1650 მ დან დაახლოებით 800 მ მდე მოგვიწია დაშვება, რადგან იქ სადაც ნაგებობაა სხვა გზით შეუძლებელია მისვლა. ეს პატარა ქედი ნახევარკუნძულივითაა გამოზიდული მთავარი ქედიდან. სამი მხრიდან ღრმა და ციცაბო ხევი აკრავს, გრუნტი ფხვიერია და იშლება. დაშვების დროს თოკიც კი გამოვიყენეთ ერთგან, რადგან ბილიკი ისე ვიწროვდება რომ ერთი ადამიანი თუ გაივლის, რამდენიმეგან მიწა ჩაშლილი იყო. მიუხედავად ამ ყველაფრისა მაინც მივაღწიეთ ადგილამდე. აღწერით დიდად არ შეგაწყენთ თავს ფოტოები უფრო იტყვიან სათქმელს მე მხოლოდ მოკლედ მოვყვები რა დაგვხვდა.

ციხე
ბოლო მონაკვეთი

უკვე ავღნიშნე აქამდე საცალფეხო ბილიკი მიდის, გარშემო ღრმა ხევებია. ტერიტორია საკმაოდ დიდია. სულ ბოლოში კოშკის ნაწილია შემორჩენილი, გარშემო კლდე ჩაქცეულია თუმცა კედლის კვალი მაინც ეტყობა.დასაწყისში კი შემაღლებულზე ნაეკლესიარია, უფრო სწორი იქნება ვთქვათ ნასაყდრალი.

IMG_0045
ნაეკლესიარი
IMG_0047
ნაეკლესიარი

ტერიტორიაზე ქვებია მიმოფანტული, ისეთივე რითაც ეკლესია და კედლის გადარჩენილი ნაწილია ნაგები. იქაურობა მთლიანად ტყითაა დაფარული, ძირითადად რცხილით და მუხით. კოშკიდან კარგად მოსჩანს მანავის ციხე და სამხრეთით მთლიანი ჰორიზონტი, არადა საპირისპირო მხრიდან, როგორც ზემოთ უკვე ავღნიშნეთ საერთოდ არ ჩანს ეს კოშკი.

IMG_0077
გადარჩენილი კოშკი

საგაზეთო სტატიაში, რომელიც 1960 წელს არის გამოქვეყნებული ტერიტორიის ჩრდილოეთით კიდევ ერთ კოშკზეა საუბარი, რომელიც სავარაუდოდ დაინგრა (არა მგონია ამდენ ადამიანს ვერ შეგვემჩნია იქ ყოფნისას).

მოკლედ ეს იყო სულ, რაც მინდოდა მომეყოლა. რამდენად საინტერესოა არ ვიცი, მაგრამ ვარაუდი რომ აქ უნდა ყოფილიყო სწორედ ის რეზიდენცია სადაც XIV საუკუნეში გიორგი ბრწყინვალემ ურჩი თავადები დასაჯა, საფუძველს ნამდვილად არაა მოკლებული.

უკანა გზაზე სოფელ მანავისკენ დავეშვით, გზაზე გვხვდება ნაეკლესიარები, თარაქის ვედრებელა, ნასოფლარი თარაქი, სოფელი ბურდიანი და ჩამოვდივართ სოფელ მანავში.

IMG_0062
ვედრებელა

El Sabio de Hortaleza – ბრძენი ჰორტალეზადან

მწვრთნელი

არ ვიცი რატომ გადავწყვიტე, რომ ამ ადამიანზე დამეწერა. თუმცა მიახლოებითი მიზეზი მაინც ვიცი: მან თავისი პროფესიული მოღვაწეობის ყველაზე დიდი დრო ჩემს საყვარელ საფეხბურთო კლუბს დაუთმო. საკლუბო ფეხბურთს თუ არ შევეხებით სანაკრებო დონეზეც სწორედ იმ ნაკრებს მოუტანა  დიდი ტიტული, რომელსაც ევროპაში ყოველთვის ვგულშემატკივრობდი აქ მოთამაშე ფეხბურთელების და მათი ქარიზმატული თვისებების გამო.  შეალია წლები «ატლეტიკოს» და მსოფლიოში ესპანეთის საფეხბურთო ერას დაუდო სათავე. როდესაც მისი გარდაცვალების შემდგომი კადრები ვნახე, თუ როგორ გააცილეს უკანასკნელ გზაზე მივხვდი რომ ის გაცილებით დიდი ადამიანი და მწვრთნელი იყო ვიდრე ქვემოთ მოცემულ ტესტშია აღწერილი. დიდი ხანია რაც ეს ვორდის ფაილი შენახული მაქვს, ეხლა გადავაწყდი და გამოვაქვეყნებ. ძირითადად ნათარგმნია და ამიტომ შეიძლება გარკვეულწილად მშრალიცაა, მაგრამ რაცაა ეგაა. 

მოკლედ მეგობრებო ნება მიბოძეთ წარმოგიდგინოთ:

 

ხოსე ლუის არაგონეს სუარესი [José Luis Aragonés Suárez, 28/07/1938 – 01/02/2014] — ესპანელი ფეხბურთელი და მწვრთნელი. საფეხბურთო კლუბების შეხება ჰქონდა  ესპანეთის თითქმის ყველა წამყვან კლუბთან.

პრიზი

ფეხბურთელი

დაიბადა მადრიდში, ჰორტალეზას რაიონში, პატარა ასაკში შეამჩნიეს „ხეტაფე დეპორტივოს“ სელექციონერებმა, სწორედ აქ დაიწყო მისი, როგორც ფეხბურთელის კარიერა. წარმატებული გამოსვლების შემდეგ მას ყურადღება „სამეფო კლუბმა“ მიაპყრო და 1958 წელს უკვე მათი საკუთრება გახდა. მიუხედავად ამისა მას არცერთხელ არ მოურგია „რეალის“ ძირითადი გუნდის მაისური. იგი გაანათხოვრეს. ამ პერიოდში ითამაშა „რეალის“ სარეზერვო გუნდ „პლუს ულტრაში“, „უელვაში“ და „ერკულესში“. პრიმერაში მისი დებიუტი 1960 წლის 11 დეკემბერს შედგა, როდესაც იცავდა „რეალ ოვიედოს“ ღირსებას „მალიორკასთან“ გასვლით მატჩში. მომდევნო სეზონში კი გაწყვიტა თავისი კონტრაქტი მადრიდის „რეალთან“ და სევილიის „ბეტისთან“ ერთად სამი სეზონის (1961-64)  განმავლობაში გამოდიოდა პრიმერა დივიზიონში. ამ ხნის განმავლობაში მონაწილეობა მიიღო 82 მატჩში და მეტოქეთა კარი 33 ჯერ დალაშქრა.

ფეხბურთელი

1964 წელს არაგონესმა კარიერა „როხიბლანკოში“ გააგრძელა. სწორედ მადრიდის „ატლეტიკოს“ შემადგელობაში იქცა იგი საყოველთაოდ ცნობილ ესპანელ ფეხბურთელად, როგორც შეტევების კარგი ორგანიზატორი და გოლეადორი. პირველივე სეზონში გუნდთან ერთად მოიგო სამეფო თასი და დაიკავა ჩემპიონატში მეორე ადგილი, ხოლო მომდევნო სეზონში ლა ლიგა „ატლეტიკოს“ გამარჯვებით დასრულდა. შემდგომში ლუისმა წითელ-თეთრებთან ერთად კიდევ ორჯერ მოიგო პრიმერა დივიზიონი და ერთხელაც სამეფო თასი.

1969-70 წლების სეზონში „ატლეტიკოს“ ფორვარდმა პიჩიჩის ტიტული მოიპოვა თანაგუნდელ გარატესთან და მადრიდის „რეალის“ ფეხბურთელ ამანსიოსთან ერთად 16 გოლით. ამ დროს შეარქვეს მას მეტსახელი „Zapatones“ რაც ქართულ თარგმაში „დიდ ბუცს“ ნიშნავს.

კარიერა ფეხბურთელმა არაგონესმა 1974 წელს დაასრულა მიუნხენის „ბაიერნთან“ ნათამაშები, ჩემპიონთა თასი, ცნობილი ფინალის შემდეგ.  პირველი მატჩი ფრედ 1-1 დამთავრდა, მეორეში კი მიუხენელებმა 4-0 იმარჯვეს. თუმცა ფრედ დასრულებული მატჩი დრამატული აღმოჩნდა, რადგან დამატებითი დროის 119 წუთზე სწორედ არაგონესმა გახსნა ანგარიში და ზუსტად ერთ წუთში მატჩის დასასრულს გაუშვა.

საბოლოო ჯამში, ამ ადამიანმა პრიმერაში 360 მატჩი ითამაშა და 161 გოლი გაიტანა. ყველაზე მეტი გოლი კარიერაში მან „ვალენსიას“ გაუტანა (15) და მთელი კარიერის განმავლობასი სამჯერ იქნა მინდვრიდან გაძევებული.  ჩემპიონთა თასზე 22 მატჩში კი, 8 გოლი გაიტანა

ესპანეთის ნაკრებში ლუის არაგონესმა მხოლოდ 11 მატჩი ჩაატარა და 3 გოლი გაიტანა. დებიუტი 1965 წლის 8 მაისს შედგა შოტლანდიასთან (0-0), ხოლო ბოლოს 1972 წლის 12 იანვარს მადრიდში უნგრეთთან ითამაშა (1-0). რაც აღსანიშნავია იმ 11 მატჩში რომელშიც ფეხბურთელი მონაწილეობდა ესპანეთის ნაკრებს არცერთხელ არ წაუგია.

 

სამწვრთნელო კარიერა

საკლუბო ფეხბურთი

1974-75 წლების სეზონიდან „ატლეტიკოს“ ხელმძღვანელებმა ლუის არაგონესს კლუბის მთავარი გუნდის გაწვრთნა შესთავაზეს, არადა იმ წლის ჩემპიონატის პირველი ტურები ჩატარებული იყო და მას ნათამაშებიც კი ჰქონდა 6 მატჩი, როგორც ფეხბურთელს. მან მიიღო წინადადება „ჩამოკიდა ბუცები ლურსმანზე“ და დაიწყო გუნდის გაწვრთნა. ამავე დროს შეარქვეს ახალი მეტსახელი El Sabio de Hortaleza – „ბრძენი ჰორტალეზადან“. მოკლედ 1974 წელს მე-10 ტურში იგი უკვე გუნდის მთავარი მწვრთნელი იყო და პოსტზე ხუან კარლოს ლორენსო შეცვალა. ამ სეზონში მისმა გუნდმა საკონტინენტთაშორისო თასი მოიგო. ჩემპიონთა თასის გამარჯვებულმა „ბაიერნმა“ უარი თქვა მონაწილეობაზე და ეს პატივი წილად ფინალისტ „ატლეტიკოს“ ხვდა, მანაც ორი მატჩის ჯამში არგენტინულ „ინდეპენდიენტეს“ სძლია. ეს ერთადერთი შემთხვევაა ამ თასის ისტორიაში როდესაც იგი თასის გამარჯვებულმა კი არა ფინალისტმა მოიგო. 1976 წელს ლუისის ხელმძღვანელობით გუნდმა კიდევ ერთი თასი მოიგო — სამეფო თასი. 1977-78 წლების სეზონში არაგონესმა კლუბი დატოვა, თუმცა მომდევნო წლების რამდენიმე ტურში და ბოლოს 1979-80 წლებში ისევ დაბრუნდა, მაგრამ სეზონის დასრულებამდე მოუწია მისი დატოვება. 1981 წელს მხოლოდ ერთ მატჩში უხელმძღვანელა სევილიის „ბეტისს“ („რასინიგთან“ 0-2 მარცხი).

1982-83 წლებში „ჯიუტი“ მწვრთნელი კვლავ „როხიბლანკოს“ დაუბრუნდა, მოიგო მასთან ერთად სამეფო თასი და ქვეყნის სუპერთასი (პირველად კლუბის არსებობის ისტორიაში). მისი მოღვაწეობა ამჯერად 1986 წლამდე გაგრძელდა.

ამის შემდეგ არაგონესმა იმუშავა ბარსელონაში (შეცვალა ტერი ვენეიბლზი და გუნდთან ერთად მოიგო სამეფო თასი), „ესპანიოლში“ და 1991 წელს ისევ დაბრუნდა „ატლეტიკოში“ და ამ გუნდთან ერთად მესამედ მოიგო სამეფო თასი.

არაგონესი და ხესუს ხილი

1993 წლიდან იგი ჯერ „სევილიას“ წვრთნიდა, 1995 წლიდან „ვალენსიას“, 1997 წლიდან „ბეტისს“, 1998 წლიდან „რეალ ოვიედოს“, 2001 წლიდან „მალიორკას“ და სწორედ აქ მოახდინა პატარა სასწაული: გუნდმა საკუთარ ისტორიაში დღემდე საუკეთესო სეზონი ჩაატარა და პრიმერა მესამე ადგილზე დაასრულა, ჩამორჩა მხოლოდ მადრიდის „რეალს (9 ქულით) და ლა კორუნიის „დეპორტივოს“ (2 ქულით). ბედის ირონიით მისი უკანასკნელი მატჩი „მალიორკასთან“ ერთად „რეალ ოვიედოსთან“ შედგა, ყოფილ გუნდს ახლანდელმა 4-2 მოუგო და ლა ლიგიდან გაისტუმრა.

2001-02 სეზონი ლუისმა ისევ „ატლეტიკოსთან“ (!!!) ერთად დაიწყო, 2004 წელს კი „მალიორკაში“ დაბრუნდა.

მწვრთნელი და ფეხბურთელი

მწვრთნელის რანგში მან საფეხბურთო კლუბები 1045 მატჩში გაიყვანა მინდორზე.

არაგონესი და ჩოლო

ესპანეთის ნაკრები

2004 წლის 1 ივლისიდან ლუის არაგონესი ესპანეთის ნაკრების მწვრთნელი გახდა, 2004 წლის ჩაგდებული ევროპის ჩემპიონატის შემდეგ ამ პოსტზე მან ინაკი საესი შეცვალა. დებიუტი ამ რანგში მას 18 აგვისტოს ჰქონდა, ვენესუელასთან (3-2). ამავე წელს ბევრჯერ მოხვდა კრიტიკოსების თვალთახედვის არეში ტიერი ანრის წინააღმდეგ მიმართული რასისტული გამონათქვამების გამო.

მისი ხელმძღვანელობით ითამაშა ნაკრებმა 2006 წლის მსოფლიოს ჩემპიონატზე გერმანიაში, თუმცა აქ მოსახვედრად გადათამაშება მოუწიათ, რადგან შესარჩევ ეტაპზე ჯგუფში მეორე ადგილი დაიკავეს. ჩემპიონატზე კი მერვედფინალური მატჩი დათმეს 1-3 საფრანგეთთან და რაც არ უნდა გასაკვირი იყოს,  ეს ნაკრების პირველი მარცხი იყო მისი მწვრთნელობით აქამდე  ჩატარებულ 25 მატჩში. ამ მარცხის შემდეგ ლუის არაგონესმა დააპირა გადადგომა პოსტიდან, თუმცა ფედერაციამ გაუგრძელა კონტაქტი ევრო 2008-ის დასრულებამდე.

ჩემპიონი და კაპიტანი

შესარჩევ ციკლში მათ ჯგუფში პირველი ადგილი დაიკავეს, ნაკრებმა ჩემპიონატზე ავსტრია-შვეიცარიაში, ჯგუფში გაიმარჯვა. შემდეგ, ზედიზედ დაამარცხა თერთმეტმეტრიანების სერიაში იტალია, ძირითად დროში კი — რუსეთი, გერმანია და 1964 წლის შემდეგ პირველად ესპანეთის ნაკრებმა მოიგო დიდი საფეხბურთო ტურნირი.

ჩემპიონი

ჩემპიონატის დასრულების შემდეგ, როგორც კონტრაქტით გათვალისწინებული იყო არაგონესმა დატოვა პოსტი, იგი აქ ვისენტე დელ ბოსკემ შეცვალა. ამის შემდეგ მცირე ხნით მან სტამბულის „ფენერბახჩეში“ და მექსიკურ „ამერიკაში“ იმუშავა. ამის შემდეგ „ფენერბახჩეს“ პრეს ცენტრა გაავრცელა ცნობა, რომ მწვრთნელთან კიდევ ერთხელ მიაღწია შეთანხმებას 2 წლიანი კონტრაქტის თაობაზე…..

2014 წლის 1 თებერვალს ლუის არაგონესი მადრიდში 75 წლის ასაკში გარდაიცვალა.

ქუჩა

სტადიონი

რკონი, იკვი, შემოდგომა – ფოტო/ფოტოები#4

შარშან 14 ოქტომბერს მეგობრებთან ერთად თეძამის ხეობას ვეწვიე. გარდა იმისა, რომ სვეტიცხოვლობა დღე იყო და შესაბამისად დასვენება, გვინდოდა ეს დღე შემოდგომის ფერებით გამორჩეული ყოფილიყო. სწორედ ამ მიზეზით შეირჩა თეძამის ხეობა. ჰოდა მოლოდინმა გაამართლა, ამინდი კარგი დაგვემთხვა და ათასფერ ხალიჩასავით აჭრელებულმა ტყემაც არ დაგვწყვიტა გული. სწორედ ეს ფოტოები მინდა გაგიზიაროთ.

პ.ს. ხარისხი ცოტა ვერაა ჯანზე, მაგრამ იმედია მაპატიებთ 🙂

თეძამის ხეობა
თეძამის ხეობა
თეძამის ხეობა
თეძამის ხეობა
თეძამის ხეობა
თეძამის ხეობა
თეძამის ხეობა
თეძამის ხეობა
იკვი
იკვი

შავიკლდეების ტბა

ლაგოდეხის ნაკრძალში, დაახლოებით 2800 მეტრ სიმაღლეზე ზღვის დონიდან, მდებარეობს ტბა, რომელსაც საქართველო-რუსეთის სახელმწიფო საზღვარი ზუსტად შუაზე ჰკვეთს. სურათებს თუ ნახავთ ან უკვე ნანახი გაქვთ ეს ალპური ტბა ულამაზესი სანახავია, აღარაფერს ვამბობ იმ გზაზე რომელიც აქ მისასვლელად უნდა გაიაროთ. ზოგი თამარის ტბად იხსენიებს, ნაკრძალის ბროშურებში თუ საინფორმაციო ტექსტებში შავიკლდეების ტბაა მითითებული, რუსულ რუკებზე კი ხალა-ხელის სახელი აწერია.

შავიკლდეების ტბა
შავიკლდეების ტბა, ლაგოდეხის ნაკრძალი

რამდენიმე წელია მინდოდა ამ ტბის მონახულება, თუმცა თავი ვერც ამას მოვაბი. ყველაფერს ემატებოდა ისიც, რომ ნორმალური ლაშქრობისათვის სამი დღეა საჭირო. საკმაოდ რთულ რელიეფზე 50 კმ ის გავლა 2 დღეში წარმოუდგენელია, სიამოვნების მიღება-შეუძლებელი.

კახეთის კავკასიონი, ლაგოდეხის ნაკრძალი
კახეთის კავკასიონი, ლაგოდეხის ნაკრძალი

მარიამობა დღის დასვენება პარასკევ დღეს დაემთხვა, შედეგად სამი დღე უქმე და გადაწყდა ჩვენც წავსულიყავით ამ მარშრუტზე. თუ ვინმე დააპირებთ სამომავლოდ გაითვალისწინეთ, რომ ნაკრძალის ტერიტორიაზე მიდიხართ და ამიტომ წინასწარ გაეცანით წესებს, ფასებს და მარშრუტს. აუცილებლად იქონიეთ პირადობის მოწმობა ან პასპორტი რადგან საზღვარს უახლოვდებით. შეარჩიეთ წელიწადის შედარებით თბილი დრო.

ტბა
მარშრუტი

დილას, ნაკრძალის ტერიტორიაზე რომ, მივედით დილასაც ვერ დავარქმევდით. საათი 12 ს უახლოვდებოდა როდესაც სიარული დავიწყეთ. საკმაოდ ხალხმრავლობა ყოფილა მეტეოზე, როგორც ადმინისტრაციაში შევიტყვეთ. გზას დავადექით და ერთგან ლამის აგვერია კიდეც, მაგრამ ჩემი GPS როგორც ყოველთვის ახლაც ფორმაში იყო. გზა თავიდან შედარებით სწორ რელიეფზე მიდის, მდინარე ლაგოდეხისხევის გასწვრივ, რცხილის ტყეში. დაახლოებით 1.5 საათში, მდინარის გადაკვეთიდან მალევე დავიწყეთ ასვლა უკვე აღმართზე, რომელსაც მთის ფერდობზე ავყავართ, იქამდე სანამ ქედის სერზე არ შედგები და ახლა იქიდან არ გააგრძელებ გზას ქედის ბოლოსკენ. მთელი გზა ტყეში მიდის და სასიამოვნოდ გრილად კი მგზავრობ ორი გამონაკლისის გარდა: ბუზები და ხედები რომელიც არ ჩანს. გზად ოდნავ წამოწვიმა კიდეც, მაგრამ დაღამებამდე მივაღწიეთ მეტეომდე. საკარვე ადგილები დაგვხვდა საბედნიეროდ და ადვილად მოვთავსდით.

lagodexi-meteo
ლაგოდეხი-მეტეო

გაგიკვირდებათ და მეორე დღეს სიარული ყველა ჯგუფზე გვიან დავიწყეთ. მე, ნინომ და ლევანიკომ (8 წლისაც არ გამხდარა ჯერ 😉 ). თავიდან კი ვეჩვეოდით ნელ ნელა ისევ ტყეზე მიმავალ ბილიკს, მაგრამ შემდეგ კარგად მოვუმატეთ სიარულს. თან რაც მთავარია მეტეოდან ტბამდე და უკან ჩანთა მხოლოდ საჭმლისათვის და ტანსაცმელისათვის წავიღეთ. ბუნებრივია ათჯერ უფრო მსუბუქი იყო ვიდრე მეტეოში ამოტანილი, გატენილი თავის კარავ-საძილეებით. მოკლედ სიარული კარგად გაგრძელდა, თუ ნაკრძალიდან მეტეომდე აღმართებზე წყლის პრობლემაა, აქ უკვე მალ მალე გვხვდებოდა და ესეც არ გვაწუხებდა. თან მანძილი ჯამში 24 კმ ია და სიარული არ დაგვზარებია. ერთი რაც გვაწუხებდა ნისლი იყო, რომელმაც ტყესავით ისევ დაგვიმალა ხედები. GPS იმედად გზის არევის არ მეშინოდა, თანაც ბილიკი ყველგან კარგია და კარგად დანიშნული (ნუ არის ადგილები თუ მოინდომებ გზა აგერევა, მაგრამ დაკარგვით წესით არა). დასვენებებით, სიარულით, ხალისობით ავიარეთ დამღლელი აღმართები და გზაც გასწორდა, ანუ კი გვიწევდა ასვლა ჩასვლა ფერდობებზე, მაგრამ იმ დიდ აღმართებთან შედარებით არაფერი იყო. გზად ნაწილს ჩვენზე ადრე გასულებსაც კი გავასწარით. მესაზღვრეებამდე, რომ მივედით 4 ის ნახევარი იყო, კონტროლი რომ გავიარეთ ერთერთმა გვითხრა დაგაღამდებათ უკან ჩასვლაო. ტბამდე მე მჭირდება ერთი საათი და არამგონია ჩემზე ადრე შეძლოთ მისვლაო. ჩვენ რა თქმა უნდა გზა გავაგრძელეთ და ზუსტად 1 საათსა და ათ წუთში ტბაზე მივედით, აქ მეორე ნაწილი შეგვხვდა უკვე ტბიდან უკან მომავლები ბანაკში ბრუნდებოდნენ. ტბაზე ჩვენ მივასწარით თუ ნისლმა კაცი ვერ გაიგებს, იმიტომ რომ ზუსტად ერთ წუთში გადაფარა მზიანი ტბა ბურუსმა. ჯერ ერთი დასვენებას ვაპირებდით, მერე იქნებ ჯანღი გაიფანტოსო და ჭამას შევუდექით. ათ-თხუთმეტ წუთში ასეც მოხდა, ჯერ ტბის ნაპირები გამოჩნდა, მერე ზედაპირი, ბოლოს აიშუქა და ტბის უკან მდებარე განათებული დაღესტნის მთებიც ვიხილეთ. ფოტოაპარატით ჩვეული პროცედურების ჩატარების შემდეგ უკან წამოვედით. მესაზღვრეებთან რომ მოვედით სადღაც 7 იყო დაწყებული. დარჩითო არ დაგაღამდეთო გვითხრეს, ისევ ვიუარეთ და სწრაფად დავეშვით. უკანა გზაზე ნისლი გადაიყარა,  ისეთი სილამაზე იყო თვალს ვერ მოსწყვეტდი. ჯერ ალპური მდელოები, მერე კი ალაზნის ველზე გადასახედი, დაბლა მთებთან ჩაწოლილი ღრუბლები, რომელთა თავზეც ნელნელა მიიპარებოდა მიწისკენ მზე. კაცი იფიქრებდა ამ ბამბის საბანს დამსგავსებულ ღრუბლებში თავი უნდა დაიხრჩოსო. მთების ფერდობები ისეთ ფერებად გაენათებინა ენით ვერ აღწერ, ჩრდილები დათამაშობდა. ხოლო თვითონ ლაგოდეხი და დაბლა გაშლილი სივრცე გაუმჭვირვალე ჰაერის გამო თითქოს მტვერს დაეფარა. ჰაერში ზაფხულის და შემოდგომის სუნი ერთად ტრიალებდა. წყაროსთან ნაშალებზე, რომ ჩამოვედით უკვე ბინდდებოდა და გამახსენდა, დილის ბოდიალში თავზე გასაკეთებელი ფარანი დამრჩენოდა. კიდევ კარგი პორტატულ დამტენსაც და მობილურსაც აქვს ფარანი. მთის ფერდობზე არაუშავს და ტყიანში კი ბნელოდა და თვალის მიჩვევა ჭირდა. მიუხედავად ამ ყველაფრისა ბანაკს დროულად დავუბრუნდით, დაღლილები და ამაყები.

tba
მეტეო-ტბა-მეტეო

მესამე დღეს მოსაყოლი დიდი არაფერია ჩამოსვლით 4 საათში ჩამოვედით. ისევ ტყიანზე და სულ თავდაღმართზე. მოკლედ, რომ ვთქვა კი დიდად ვისიამოვნეთ, კახეთის კავკასიონზე ბოდიალით. დამიჯერეთ ისეთი ადგილია ნამდვილად ღირს მონახულება, მაგრამ სანამ წახვალთ ან საკუთარ შესაძლებლობებში დარწმუნდით კარგად, ან ცხენი და გამყოლი დაიქირავეთ.

მეტეო-ლაგოდეხი

მეტეო-ლაგოდეხი

P.S. ყველა გვეუბნებოდა, რომ თუ ჩუმად ვივლიდით შეიძლებოდა ცხოველებიც კი გვენახა სადმე, მაგრამ ეტყობა ძალიან ვხმაურობდით.


არხოტი

ტყიან გორაკს მარჯვნიდან აუყვნენ. მალე წინ ალპური, ათასგვარი ფერებით გადაჭრელებული
მდელოები გადაეშალათ. შორს კლდეებიდან გადმოხეთქილი ჩანჩქერები მოჩანდა. წამსვე ფოტოაპარატები მოიმარჯვეს. მონუსხულები იყვნენ
მშვენიერებით. თითქოს ყველაფერი გადაავიწყდათ. ქარის ქროლვა იგრძნეს. ეს კარგის ნიშანი იყო. «კუნძულს» შემოუარეს. წინ კალოთანას
უღელტეხილის გოდოლები რჩებოდა გადასალახი. ირგვლივ უზარმაზარი ლოდები ეყარა. ბილიკი კლდის ნაშალზე გადადიოდა. აღმართს
მოკლე ნაბიჯებით შეუყვნენ. არ საუბრობდნენ. დაღამებამდე სურდათ გადაესწროთ პირიქითა ხევსურეთში. დღის ამ დროს არც ერთი
ადგილობრივი არ გარისკავდა იმავეს.

უჩა ზაქაშვილი, «კალოთანა»

 

Day 1

ძალიან, ძალიან დიდი ხანია კიდევ ერთხელ მინდოდა არხოტის ხეობაში წასვლა. არ ვიცი, რატომ… სხვადასხვა უამრავი ვარიანტიდან მაინცდამაინც ეს ამეკვიატა. ალბათ იმიტომაც, რომ დიდი პოპულარობით არ სარგებლობს მოლაშქრეებში თუ ტურისტებში. სამანქანო გზა ყველაზე ახლოს სოფელ როშკაშია და ეს დაშორება 22 კმ-ია. ბევრი ფიქრის, თარიღების გადაწევ-გადმოწევის შემდეგ ზუსტად 12 აგვისტოს ავიღეთ გეზი ხევსურეთისაკენ. ოთხშაბათს 9 სთ-ზე დილით დიდუბიდან შატილისაკენ მიმავალ სამარშრუტოს გავყევით. ისე თავიდან ცოტა დავითარსეთ, ჯერ სამარშრუტომ დააგვიანა გასვლა და თავის დასვენებებით სამსაათნახევარი მოანდომა როშკის ასახვევამდე მისვლას. მანამდე გაახარებს ღმერთი ბუნტურას კორშაში შეგვხვდა აბუდელაურებისაკენ მიმავალი, ჰოდა ჩანთები კი გავატანეთ. ჩვენ გადასახვევთან ჩამოვედით და იმაზე ფიქრით იქნებ ვინმე დაგვეწიოს და სოფლამდე აგვიყვანოსო გზა განვაგრძეთ, მანამდე კი ასახვევთან ჩვენ ორ კაციან და ერთ ქალიან ბანდას, მეორე ქალი შემოუერთდა (თავიდან კაცი გვეგონა და ჯონის ვეძახდით) — ჯინა. არ ვიცი რა ჯიშის და რა ასაკის ძაღლი, რომელიც საკმაოდ მეგობრულად განეწყო ჩვენს მიმართ და მთელი გზა არ მოგვშორებია. ასვლა ნელ-ნელა დავიწყეთ და ღელევაკესთან არ მისულებს ცარიელი მანქანა წამოგვეწია, ჯიპი. მძღოლი უცხოელი იყო, რომ ვთხოვეთ როშკამდე გაგვაყოლეო ხელები გაასავსავა: არა რაღაცეები მილაგიაო, ვერაო. თან უკან სკამზე დაგდებულ გაშლილ საძილეზე მიგვითითა. კაი, ჰო-თქო, ჩვენც და მივაგინეთ გულიანად, რომ გაგვცდა დავაკვირდით, მანქანის ნომერი კი ჰქონდა თავისი შესაფერისი. მოკლედ, ამ სიარულ-სიარულით სოფლამდეც მივაღწიეთ. ცოტა ვჭამეთ, წყალი დავლიეთ. იქ აბუდელაურის ტბებისკენ მიმავალი ხალხი დაგვხვდა, ცოტა იმათ გამოველაპარაკეთ და მძიმე ჩანთამოკიდებულები შევუყევით გზას არხოტისაკენ (მანამდე ბილიკი ვიკითხეთ მაინც ყოველი შემთხვევისათვის). ჩანთების სიმძიმემ ცოტა შეგვანელა, მაგრამ მალე გახსნა მეორე სუნთქვამ თუ რასაც ეძახიან და მოკლედ უღელტეხილის ასასვლელთან მივედით. მანამდე ბილიკი დავკარგეთ. შედეგად, ცოტა გაუკვალავში გავთელეთ, მდინარე გავტოპეთ და დავბანაკდით. ჯახამ ბუზების განდევნის რიტუალი ჩაატარა, მდინარეში ჩავბანდით, მერე პარალონებზე გავგორდით, ჭაუხების უკან ლამაზ ფერებად გაფერადებულ მზის ჩასვლასთან და მუსიკასთან ერთად (მთელი გზა თან გვქონდა ნანოს დინამიკი, ჩემი ბატარეა და ჯახას პლეილისტი). არაჩვეულებრივი სიმშვიდე, საოცარი განწყობა, საჭმელი, არაყი და მუსიკა, მერე ძილი.
day1day 1

Day 2

დილით მზე კაი ხნის ამოსული იყო, როდესაც ავეყარეთ. აღმოსავლეთიდან ამოსული მზის სხივები ჭაუხებს პირდაპირ ანათებდა და ულამაზეს ფერებად აფერადებდა. დილის ტრადიციული რიტუალების: ჭამის, კარვის აკეცვის და ჩანთების ჩალაგების შემდეგ უღელტეხილის გზას შევუყევით. თავიდან მძიმედ, ნელ-ნელა კი სეირნობა-სეირნობით. ჯერ ფერდობს ავყევით, შემდეგ ბილიკი თხემზე გასწორდა და არხოტის გარდა, სამივი მხარეს ლამაზი ხედები გადაიშალა. ერთადერთი, რაც ამ გზაზე ნერვებს წამლავდა ბუზები იყო. უღელტეხილამდე გვდიეს და გვწოვეს სისხლი. სამხრეთით საარწივისწვერი, საქარია, კლდემყინავი და მათ უკან მდებარე ხევსურეთის და ფშავის მთები გამოჩნდა, ქვევით უფრო და აღმოსავლეთით ჯერ ბორბალო და მის მიყოლებით მაღალი მთები, აწუნთას ქედი, დასავლეთით ჭაუხები, როშკახორხი, საძელე. წინ — ბილიკი, ჩვენი სავალი. ბოლოს სოფელ ბლოსაც გადავადექით თავზე. მთის უკან ჩვენი ბოლო წერტილი ხადუს ხეობა და სოფელი ატაბეც გამოჩნდა. პოზიორობა — დასვენება, და ისვე გავაგრძელეთ გზა, ჯერ უღელტეხილზე მაღლა ავედით და ისე დავდეგით ბაღავაჩოსღელეზე. ქარი იყო, დიდხანს ვერც გაჩერდებოდა კაცი. არხოტს გადავხედეთ და დაშვება დავიწყეთ. წყალი მალევე შეგვხვდა და მარაგი შევივსეთ, ცოტა ვჭამეთ და დავეშვით ხეობაში. როშკიდან გამოსვლის მერე ხალხი მხოლოდ ერთხელ შეგვხვდა, საბანაკეზე წინა საღამოს, ცხენოსნებმა ჩამოიარე. რამე ხომ არ გიჭირთო და გზა გაგრძელეს. ამის შემდეგ პირველად ამ გზაზე შეგვხვდა როშკისკენ მიმავალი ხალხი. მცირე გამოლაპარაკების შემდეგ გზა სვენებ-სვენებით განვაგრძეთ, ჩავყევით წირილოვანისწყალს ბილიკ-ბილიკ. გადავედით მასზე ხიდად გადადებულ უზარმაზარ ყინულის მასაზე და უკვე აჩქარებულად გავეშურეთ ახიელისაკენ. განწყობა ისეთი შეგვექმნა, საერთოდ არ გვინდოდა სხვა ადამიანებთან ურთიერთობა. ფაქტიურად ყველაფრისაგან ვისვენებდით რაც ქალაქს და მის ხმაურს თუ ალიაქოთს გვაგონებდა. მოსაღამოვდა, ჩვენ კი საბანაკე უნდა გვეპოვა. მდინარეების შესართავს მივადექით თუ არა კლდის ვიწრო ბილიკზე ძროხებს გადავეყარეთ, უკან სოფელში, რომ აბრუნებდა პატრონი. არ ვიცი წარსულში რა დაუშავეს ჯინამ და ძროხებმა ერთმანეთს, მაგრამ ახლა ნამდვილად დაუნდობელი მტრებივით მოექცნენ ერთმანეთს. უფრო სწორედ კი ძროხები ჯინას. ყველა სარქენად იწევდა, აი მანდ მეც კი შემეშინდა. კლდის ვიწრო ბილიკზე მძიმეჩანთა აკიდებული დგახარ და ამ დროს შენსკენ მორბის ხარი, რომელმაც შენს უკან, ფეხებთან ატუზულ ძაღლს უნდა ურქინოს. ნამდვილად არ იყო კარგი ამბავი. რის ვაი ვაგლახით მოვიგერიეთ მთელი ნახირი. ახლა კი მეცინება ჯახას ნათქვამი, რომ მახსენდება ძაღლს რა დაუყვირა: აუ ჯინა გა…ვი, პრობლემებს ნუ გვიქმნიო :დ არადა სადღაც სიმართლე იყო ჩვენ, რომ მოგვშორებოდა და წინ გამძვრალიყო, არც არაფერი. ეს კიდევ გაქცევის მაგივრად ჩვენ გვეფარებოდა და იმიტომ იყო ხარებმა მდინარეზე გადასასვლელამდე გვდიეს. ჭიმღისკენ ვაპირებდით დაბანაკებას, ის-ის იყო ავუხვიეთ კიდეც, ძროხებს ვინ მწყემსავდა ის ბიჭი დაგვეწია. მაგეთ არ შეიძლება გავლა ხატიაო. ხოდა კი გავხედეთ ერთი სამხრეთს და მდინარის მეორე მხრიდან მთის ბილიკზე აბრუნება გამორიცხული იყო. არც გვესოფლებოდა და ახიელისაკენ დავეშვით. ვიდრე სოფელში შეხვალ წყალია და ჭინჭრობი, გზა სადაც გადადის იქაც ხატის ადგილიაო და ნანომ ეს ჭინჭრობი (პრინციპში მეც) დაბლა გავტოპეთ. აქ ხალხს გამოველაპარაკეთ. ადგილობრივებთან ერთად გრეენ ზებრას ხალხი იყო, სოფლიდან სამხრეთით 10-15 წუთის სავალზე ბანაკი ჰქონდათ. სწორი ადგილიაო და რადგან ბინდდებოდა ჩვენც სწრაფად დავეშვით. მისვლისთანავე გავშალეთ ბანაკი, მაგრამ გარეთ ვერ მოვთავსდით, რწყილებით იყო სავსე მინდორი. ამის გამო კარავში მოგვიწია საჭმლის ჭამამ. არაყი 1 ლიტრი გვქონდა შემორჩენილი და ნახევარი მივაყოლეთ საჭმელს. ჯერ ნანოს ჩაეძინა ჩვენს ყურებაში, მერე ჩვენც მალე მოგვერია ძილი დაღლილებს და მივეყარეთ დასაძინებლად.

day2day 2

Day 3

კარავი მზის გულზე გვქონდა გაშლილი, ამიტომ მზე მთებს ამოსცდა თუ არა, ისე დაცხა ძილი შეუძლებელი იყო. აბარგება დავიწყეთ. ერთმა გამვლელმა ცხენი მოაჭენა ჩვენსკენ და რამე ხომ არ გიჭირთო,გვკითხა. გამოველაპარაკეთ. ისე კი, 5 წლის წინ საოცარი დამთხვევით ზუსტად იმ დღეს ჩავედით ახიელში, როდესაც ახლა გადავედით არხოტში. მოკლედ ავლაგდით თუ არა სოფელ ამღასაკენ დავეშვით, ჩავყევით მდინარე ასას და, როგორც კი ჩრდილი ვნახეთ საჭმელად გავჩერდით. გემრიელად გეახელით ანაკომი და ყავა. გზა გავაგრძელეთ. სოფელ ამღასთან მდინარის მეორე მხარეს გადავედით და სიმღერით თუ ცეკვა-ცეკვით ჩავუყევით ბილიკს. იქ, სადაც კალოთანასწყალი უერთდება ასას, ისევ გადავედით იმ ნაპირზე, რომელზეც თავიდან მოვდიოდით. ხეობაში მიმავალ ბილიკზე შევდექით და ჩრდილში გავჩერდით. უხასიათოდ ხარო და მეძინება თქო. დაიძინე მერეო და ვეცი მეც პარალონს. ნუ ჯანზე მოვედი ცოტა, კაი იყო შუადღის ძილი. ამის შემდე უკვე აღმა ავყევით უღელტეხილისაკენ მიმავალ ბილიკს. 5 წლის წინანდელიდან გვახსოვდა მდინარის პირას საბანაკე, მაგრამ ეტყობა გადარეცხილი იყო და ზუსტად იმას ვერ მივაგენით. ნასოფლარ კალოთანას გავცდით და პატარა მანძილის გავლის შემდეგ დაბლა მდინარესთან, კარგი, თუმცა არა ფანტასტიური, ჩრდილიანი საბანაკე შევამჩნიეთ. გავჩერდით. არადა ჯერ საკმაოდ ადრე იყო, არ ვიცოდით ზემოთ ასეთი გრილი საბანაკე კიდევ თუ იქნებოდა, თან დასვენება უღელტეხილის გადავლის წინ ნამდვილად სასიამოვნო გამოდგა: ცეცხლი, მდინარე, არაჩვეულებრივი სიმშვიდე და აბსოლუტურად ყველაფერი იმისათვის, რომ თავი კმაყოფილად გეგრძნო. ცეცხლთან წამოწოლილი, ამ არაჩვეულებრივ გარემოში, უსმენ მუსიკას, საუბრობ აზრიან თუ სულელურ თემებზე, არ ფიქრობ მოსაწყენ ყოველდღიურობაზე, ჭამ და სვამ. არ გადარდებს არავინ ვინც შეიძლება ეს სიმყუდროვე თავისი შემთხვევით შემობოდიალებით ან ხმაურით დაგირღვიოს.

day3day 3

Day 4

ისე გრილოდა ღამე მდინარის პირას და ხეების ქვეშ, რომ დილით 10 საათზე გავიღვიძეთ. 12 — ის ნახევარზე შევუდექით გზას. თავიდანვე გიწევს სიმაღლის აღება. ვინმეს არ ეგონოს ვწუწუნებ, უბრალოდ იქ სადაც გავათენეთ ღამე ზღვის დონიდან 1790 მ იყო, ჩვენ კი უღელტეხილი 2978 მ ზე უნდა გადაგველახა, ანუ სიმაღლეში თითქმის 1200 მ იყო ასაღები. გასავლელ მანძილზე, რომ აღარაფერი ვთქვათ. 5 წლის წინა გამოცდილებიდან მახსოვდა, ვიდრე წყალშუასთან მიხვალ, საიდანაც იწყება კიდევაც უღელტეხილზე ამავალი ალპური ზონა და ბილიკი. საკმაო მანძილი გაუვალია. ჰოდა ასე აგიხდათ ყველაფერი. დავიწყეთ თუ არა სიარული, 4-5 კმ ჩვენს სიმაღლე ბალახებში და ბუჩქებში, უბილიკო გზაზე, ფერდობზე, ტყეში მოგვიწია ბოდიალმა. ბილიკი ხშირად არ იყო, ან იკარგებოდა. ზოგან მდინარეს ფერდობი მონგრეული ჰქონდა და სავალი ჩაშლილი. საკმაოდ დიდი ენერგია და დრო წაგვართვა ამ გზის გაკვლევამ. გავედით ალპურ მდელოზე, წყალი ავავსეთ, რადგან უღელტეხილის ძირში გამომავალი წყარო — მდინარე შემდეგ მიწაში იკარგება და ამ ადგილას გამოდის მიწიდან. მცირე დასვენება და ისევ ნელა, მაგრამ გემრიელად შევუყევით აღმართს, დაღამებამდე უნდა გადაგვევლო უღელტეხილი. მახსოვდა, როგორც კი დაეშვები ერთი ვიწრო და რთული მონაკვეთია ძალიან, იქ შებნელებულზე არ ღირს გავლა. მოკლედ, ავყევით ბილიკს. ნაშალი ფაქტიურად არაა, მხოლოდ ალაგ-ალაგ. ისე, რომ თავის არიდება შეგიძლია. გზად გველებსაც გადავეყარეთ გზის სიახლოვეს, დავუცადეთ და თავად გადავიდნენ გზიდან. ჩვენც გავიარეთ და ისევ აღმართს ავყევით. თვითონ უღელტეხილი არაა რთული ასასვლელი, იქამდე მისვლა უფრო უსიამოვნო პროცესია. მზე საღამოსაკენ გადაიწვერა, თან ჩვენს მარჯვნივ მთა (საინტერესო სახელით — კლიტეთმაღალი) ჩამოეფარა და სიარულისას სიცხეს არ შევუწუხებივართ, ეგ კი არა დასვენებისას სიცივე თუ შემოგვიტევდა. მთელი ამ სეირნობა — ხალისობის შემდეგ ავაღწიეთ უღელტეხილზე, ჩვენს უკან არხოტი დარჩა, წინ კი პირაქეთა ხევსურეთი — ხადუს ხეობა და მისი სოფლები გადაიშალა. რვის ნახევარი იყო იქიდან, რომ დავეშვით ვიწრო ბილიკი სწრაფად მოვიტოვეთ უკან და სერზე დავიწყეთ დაშვება. დაახლოებით ნახევარი საათის გზა გვქონდა დარჩენილი (ჩვენი ტემპით), გადავწყვიტეთ კარავი სერზე გაგვეშალა, დაბლიდან ძაღლების ყეფა ისმოდა. წყალი გვქონდა სამყოფი (უღელტეხილზე სანამ ახვალ ასე 200 მ-ით დაბალა მოდის და იქ ავავსეთ). 2300 მ — ზე ვიყავით, არც ადგილი იყო სწორი და საკარვე, მაგრამ გაიჭირვებდა კაცი. ჰოდა გავიჭირვეთ. ვჭამეთ ჩვენი ბოლო საკვები და თუ არ ჩავთვლით იმას, რომ მთელი ღამე დავცურავდით პარალონიანად დაღმართზე, ღამე მაინც გავათენეთ.


day4day 4

Day 5

კარავი იმ ფერდობზე გვქონდა გაშლილი, რომელიც ხადუს ხეობას, კერძოდ კი პირდაპირ სოფელ ატაბეს გადაჰყურებდა. მზე სწორედ ამ მხრიდან ამოდიოდა. ამოსვლისთანავე დაანათა ჩვენს კარავს ჯინამაც რას უყეფა მთელი დილა ვერ გავიგეთ, ეს იყო  და დილის 9 საათზე უკვე უკვე ვლაგდებოდით. კი! ვიცი! გაგეღიმათ, ოჰ რა ადრე გაგღვიაძიათო, მაგრამ მთელი ეს ლაშქრობა იმდენი დავისვენეთ და ვიძინეთ, ცხრა საათი მართლა ადრე იყო ჩვენთვის. დავეშვით სერზე. გადავედით მდინარეზე და სოფელ გუდანისაკენ წავედით. გზად ქვევით მომავლებისაკენ ცხენოსანი ამორბოდა, ჩვენ მარცხნივ ჩავჭერით მოკლეზე გზისკენ. მივხვდი რაც უნდოდა,  ბილიკი სოფელ წინხადუში ჩადის, იქვე პატარა ტყის კორომია და ხატი. ეს წინა ლაშქრობიდან დამამახსოვრდა. ალბათ იფიქრა იქით თუ გააგრძელეს ვეტყვი გოგო არ გაატარონო. ჰოდა ჩვენც ბევრი არ გვიფიქრია და მოკლეზე მოვჭერით. ეს იყო პირველი ადამიანი ზუსტად 2 დღის განმავლობაში. მას შემდეგ, რაც სოფელი ამღა გამოვიარეთ, არავინ შეგვხვედრია. თუ არ ჩავთვლით თოფის ხმას წყალშუასთან, რომ შემოგვესმა. მოკლედ, გზა უკვე სამანქანო იყო და ტემპიც კარგი ავკრიფეთ. გზაზე ერთ კაცსაც გამოველაპარაკეთ. გვეჩქარებოდა. წინა დღეს ჩავიფიქრეთ, რაც არ უნდა მოხდეს მაღაროსკარის ხინკალუჭმელები აქედან არ წავიდეთო. ჰოდა ისიც გაგვახსენდა სადღაც 2 საათისათვის შატილის სამარშრუტო ჩამოივლიდა. გზად ბლომად თხილი და ჟოლო მივირთვით. შიმშილის მიუხედავად წყლის მეტი არაფერი დაგვილევია და გვიჭამია, რადგან პირობის თანახმად: იმ დღეს ჯერ ხინკალი უნდა გათელილიყო. შიმშილით კი გვშიოდა, მაგრამ მე ორი ზომით დიდი მქონდა შარვლები უკვე. კუჭი რამდენს აიტანდა კაცმა არ იცის. ჰო მართლა, დამავიწყდა მეთქვა უღელტეხილზე ჯეოსელი შესანიშნავად იჭერს, მაგთი ვითომ იჭერს ხანდახან, მაგრამ რეალურად არა. დაბლა ხეობაში უკვე იკარგება ორივე სიგნალი, ვიდრე სოფელ ბაცალიგოს არ გასცდები. აქ უკვე ორივე ქსელი კარგად მუშაობს. ბარემ იმასაც მოვაყოლებ, რომ როშკის ზემოთ სადაც პირველი ბანაკი გვქონდა მუშაობდა ერთიც და მეორეც, უღელტეხილზეც, არხოტში გადასვლამდე წვალებით. აი არხოტში კი მორჩა. მთელი 4 დღე ამისგანაც ვისვენებდით. ზუსტად 2 საათზე მივედით სოფელ გუდანთან გაჩერებაზე, სამარშრუტოს დავურეკე და 40-45 წუთის შემდეგ ავეკვეხეთ კიდეც ჩვენი ჩანთებით. აქ ჯინას გამოვეთხოვეთ, ვერ წამოვიყვანდი თბილისში და ჯობდა დარჩენილიყო იქ, სადაც გავიცანით ერთმანეთი. უბრალოდ, სამარშრუტოში ასვლამდე ისე გამოგვხედა, თვალზე ცრემლი მომადგა, რომ ვატყობდი ვიტირებდი შემოვბრუნდი და ავბობღდი მანქანაში. სამარშრუტო სავსე იყო, კვირა დღეს ბევრი მგზავი მოდიოდა შატილიდან. გზაზე თავს გადახდენილით აღარ შეგაწყენთ. მაღაროსკარში ჩამოვხტით. მშიერზე 40 ხინკალი და არაყი ვუთხარით, სალათი, პური. ხინკალი ნახევარზე ცოტა მეტი ძლივს შევჭამეთ. ვერც არაყი დავლიეთ სამ ჭიქაზე მეტი. თავიდანვე იმის იმედი გვქონდა, რომ რადგან კვირა დღე იყო გამვლელი ბევრი იქნებაო და სამმა ადამიანმა თბილისამდე კი უნდა ჩავაღწიოთო. რად გინდა? სამი საათი ვიდექით ლამის გზაზე. ბოლოს სახლში დავრეკე მანქანაზე და აი მაშინ გაგვიჩერა ერთმა ღვთისნიერმა კაცმა, დათომ. ჩარგლიდან — თბილისში ბრუნდებოდა. არადა მანამდე საკმაოდ ბევრმა მანქანამ ჩაიარა, აქედან ნახევარი ცარიელი, და ნახევარი თბილისისკენ მიმავალი. ჰო ვიცი სულ ფეხზე ეკიდათ წამოვიდოდით თუ არა ჩვენ, მაგრამ მაინც მგონია უნდა გაეჩერებინათ. მოკლედ ასე გასრულდა 5 დღიანი ხევსურული ტური. მსგავსად მე ალბათ არცერთი მარშრუტი არ გამივლია: ხალხთან უკონტაქტოდ, სოფლებში შეუსვლელად, სვენებ-სვენებით და სიმღერით. მართლა დავისვენე.

day5day 5